Бас редактор бағаны

"Әлімсақ" журналының бас редакторы, филология ғылымдарының кандидаты

Нұрлан Көбегенұлы Нұрмаханов

 Бас кеспек болса да...

Журналға тіркелу

Валют бағамы

Ежедневные курсы валют в Республике Казахстан

Серіктестер

Сыр сұхбат

«АНАЛИТИКАЛЫҚ БАҒЫТТАҒЫ МАҚАЛАЛАР ӨЗ МАҚСАТЫН ОРЫНДАЙ АЛМАЙ КЕЛЕДІ»

Журналистика - төртінші билік. Ол шет елдерде әлдеқайда мойындалған аксиома. Ал, біздің елде БАҚ тек үгіт-насихат рөлін атқарып отырған құрал, биліктің бір функциясына айналғандай көрініс береді. Ащы да болса да шындық осы. Десе де қоғамда қордаланып жатқан өткір мәселелерді қозғап, оған биліктің назарын аударып, ел ықыласына бөленіп жүрген, демократия туын жоғары ұстап, өзіндік айтары, қаламында қуатының күші бар журналистер де жоқ емес. Сыр өңірі баспасөзінде өз ұстанымымен мойындалған, көптің тісі бата бермейтін экономика саласына батыл барып, өзіндік қайсар мінезі арқылы қарымды материалдар жазып жүрген Жолдасбек Ақсақаловты ақпарат саласының майталман маманы ретінде жұртшылық жақсы біледі. Ел дамуының күретамырына айналған экономиканың нақты ахуалын халық осы Жолдасбек Әленұлының материалынан танып біліп отырады. Журналистикада қолтаңбасын қалдырған ағамызды сырлы сұхбат алаңына шақырып, емен-жарқын әңгіме құрған едік.

 

Абырой рухани және азаматтық болмысыңмен қалыптасады

Сәпен Аңсатовты білмейтін қызылордалық жоқтың қасы. Айтатын ойы нық, сөйлейтін сөзі тік келетін азаматпен тілдесе қалсаңыз, терең тұңғиыққа тап боласыз. Онымен әңгіме-дүкен құрғыңыз келсе, дайындықпен баруыңыз керек. Қоғамнан ойып тұрып орын алған, өзін көпке сыйлата білетін арда туған азамат жақында 75 жасқа толды. Әлі ширақ, айтары көп оны (өзі ұната қоймаса да) туған күнімен құттықтай отырып, журнал оқырмандары үшін сұхбатқа шақырдық.

- Сәпен Әбдіқадырұлы, қоғамда да, отба-сында да, сыйлас достар арасында да абыройы биік азаматсыз. Әдемі қартаю деген түсінікке қалай қарайсыз?

 - "Биік" деген мен үшін көтерме сөз. Абыройлы азамат деген атқа лайық болсам да, Аллаға шүкір деймін. Қара есімді сөзі орнықты, Алла сабыр қуатын берген марқұм болған нағашы ағам болған. Асығыстығым, қызбалығым бар. Осы мінезім сезіліп қалса жеңгең Қаншай: "Қара ағайға ұқсап қартайған дұрыс қой", - дейді. Жасы үлкендік те бір сын. Үнемі ел-жұрттың алдындасың. Пікір сұрайды, ой айтуыңа тура келеді. Жақында Астанада "Шалқар" радиосының "Елім менің" бағдарламасы аясында "Қазақ руханиятындағы ақсақалдықтың орны" деген тақырып бойынша Нұрмат Мансұровқа жарты сағаттық сұхбат бердім. "Ақыл-ойыңды тұнық ұстап, алдымдағы жасы үлкендерден не алдым, өмірдің қандай сабақтары болды, өзім кейінгіге не бере аламын?" деген сұрақтан алшақ-таған емеспін. Оқығаннан зердеме түйгендерімді балаларыма, немерелеріме, досыма, жолдасыма, реті келсе көп жиналған отырыстарда, қажеттілік туып жатса айтып жүремін. Зердеңдегі дүниені жиі қайталап айтып жүрсең ұмытылмайды.

 

«Қазақ елінің қуанышы үшін неге жырламаймын?!»

 

Күш атасы - жыққанда,

Сөз иесі - ұққанда.

Қолыңа алсаң домбыра,

Халықты бей-жай қалдырма, - деп келетін Нұртуған Кенжеғұлұлының "Жырауларға өсиет" атты жырын жастайынан жадына жаттап өскен Эльмира Жаңабергенова шайырдың сөзіне шаң жуытпай, өнегелі өсиетіне адал боп, қазақтың төл өнерін қызғыштай қорғаған күйі ұрпақ санасына жеткізуде үлкен еңбек сіңіріп келеді. Халықтың сүйіктісіне айналып, Елмұра есімін иеленген Эльмира Манасқызының Мемлекеттік Күзет қызметі Президент оркестрінде жетекші солист болып қызмет атқарғанына 20 жылдай уақыт болды. Бүгінде Қазақ Ұлттық өнер университе-тінің аға оқытушысы, өнертану ғылымының кан-дидаты, жыраулық өнердің заңды мұрагері. Қазақ-стан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері.

Елмұраны жақында Сыр еліне келген сапарында жолықтырдық. 27 жыл бойы қазақтың төл өнерін алыс-жақын шетелге танытып, ұлттық қасиеті-мізді ұлықтап жүрген ол 25 желтоқсанда жеке шығармашылық концертін Астананың төрінде бермекші екен. Әлімсақтан бергі қарайғы ұлттық өнеріміз бен мәдениетімізді насихаттауды мақсат тұтқан журналдың оқырмандары үшін Эльмира Жаңабергенованы қуанышымен бөлісіп, сұхбат құрғанды жөн санадық.

«ҚОЖАЛАРДЫҢ МӘРТЕБЕСІН ДЕ ҚАСІРЕТІН ДЕ ДІНІМІЗГЕ ДЕГЕН АДАЛДЫҒЫНАН ІЗДЕУ КЕРЕК»

 Қаншама ғасырдан бері қалың қазақтың ортасында жалғыз үй отырып, жеті атасынан бері өз жолынан айнымай, қарасының ислами иманына қалқан болып, алты алашқа қызмет етіп келе жатқандардың қожалар екеніне ешкімнің дауы жоқ. Бұл - қазақ қожаларының биік мәртебесі. Қасіреті де осы. Олай дейтінім, күні кешегі арада өткен жетпіс жылдың ылаңы, ақ патшаның боданы қазақ даласының әлеуметтік құрылымына түбегейлі өзгеріс алып келді. Қожалардың басына түскен нәубеттің беті ерекше болып, қуғын-сүргінге ұшырады. Егемендігімізді алып ел болған бүгінгі күні де оның салқыны арқамызды аяздай қарып, салқыны сезіліп тұр. Өткен замандардағы Тәуке ханның "Жеті жарғысындағы" қожа баласы қатысындағы үкімі қолданыстан қалуы - уақыттың заңдылығы. Бірақ, дәстүр сақталды. Халықтың жадында жолы қалды. Қазіргі күнде қожалардың қоғамдағы орны өзгерсе де, халық алдындағы міндетін қал-қадірінше жалғастырып келе жатқандар көптеп саналады. Оларға деген құрметке сызат түскен жоқ. Қасіретінен мәртебесі биік болатыны да сондықтан.

- Сейт-Омар Саттарұлы, жиырма жылдан астам уақыт көлемінде белгілі тұлғалардың ата-тегін зерттеп, қожалардың шежіресін жи-нақтауда еңбек етіп келе жатырсыз. Ізденісіңіз ондаған жылдарға созылып, өзінің иіріміне батырып әкететінін білдіңіз бе?

- Шежіре - арабша "шаджарат" деген сөзден шыққан ағаштың бұтағы, тармақ, деген сөз. Үрімбұтақ тізбесін түгендеу жасы үлкен аталарының міндеті болып, жасы кіші жалғастырып отырған. Бұл да халықтың қасиетті мұрасы, рухани мәдениетінің маңызды бір бөлігі. Адамның тегіне қатысты қазақтың даналық сөздері дөп айтылған. Ата дәстүріне сай, бұғанасы қатпаған баланы "руымыздың қожасы болсын" деп, ірі рубасылары атасынан ажыратып, еліне алып кетіп отырғаны аян. Осы күні ажырап қалған қожа баласының бүгінгі ұрпақтарының түп қазығын іздеуіне түрткі болған көп нәрсе бар. Соның бірі, егемендік алып әр ру өз шежіресін жаза бастағанда сол рудың ішінде өскен аз қожа шеттеп қалды. Сол кезде "біз кімбіз?" деген сұраққа жауап іздеу басталды. Жақында Керекуде керемет кездесу болды. Профессор інім Амангелді Апушевпен біраз жыл бұрын танысқан едім. Оның арғы аталары ертеректе Арғынның бәсентині ішіне сіңіп кеткен болса керек. Жөн жобасын айтатын қарттар дүниеден өткен, кейінгі жас шыққан тегі жайында ойланбапты да. Содан бәсентиндердің шежіресі шыққанда, өзін тізімнен көрмей "менің руым бәсентин емес пе еді?" демей ме? Шежірешілері "қай буынға қосарымызды білмедік" деп төмен қарапты. Содан іздестіре келе, олардың Диуана қожаның ұрпақтары екенін анықтадық. Қожалардың біразы Қытайда, Моңғұлда, Түркменстанда, қырғыздар мен қарақалпақтардың арасында да жүр. Осы жиында Омбыдан екі қандасымыз келді. Олар да әкелерінің айтып кеткен бір сөзінің арқасында өзінің тегін тапты. Бір жылда үш-төрт топты қазығына қайта байлап, бірін-бірін табыстырып, сауабын алып жүрмін деуге болады. Ал, түп қазығын табудың түрлі әдісі бар. Осыдан бірнеше жыл бұрын, Ертіс өңірінен Советқазы Жанкелдіұлы деген бауырыммен танысқанымда, "бұлтқа мініп ұшатын қожалармыз" деген бір ғана мәліметті айтты. Сөйтіп Сәкеңнің "сабұлт" Шахбұзұрұқ қожалардан екенін анық-тадым. Алайда, еш ілмегі жоқ, қараның қатарында да жоқ ағайындар да жеткілікті.

- Арқауынан ажырап қалғандар сөз болғанда, Байқара бидің баласы Ақтайлақ бидің тұсында Арқаға келген қожалардың ұрпақтары жайын-да ғой...

- Бірде Семейден қырық шақырым жерде тұратын Қайырғали деген азаматтың еліне келдім. Ағайындар жиналып күтіп отыр екен. Қойға бата беріп, қазанға түсті. Үй иесі жан-жағымен хабарласып, "қожалар іздеп келді" деп мәз-мейрам. Қарасам, ақсақалдары көкірегі ашық адам екен. Осы өңірде көп жылдар бойына зоотехник болып жұмыс істепті. Ұл-қызын жетілдіріпті. "Жасым біразға келді, мен қатарлы ешкім қалмады, әке-шешемнің мазары карьердің астында қалды" деді. "Көзімінің тірісінде негізімізді таппасам, келер ұрпағыма не деймін?" деген ойы көңілге қонды. Ол да Орта жүздің мекені Семей өңірінде Ақтабан шұбырындыға дейін, әр тайпаның бір-бір қожасы болғанын айтты, алайда "қайын сауып, ши шайнап, бақа-шаян қақтап жеген" заманда барынан айырылып қалғаны да рас. Менің ойым 1699-1775 жылдары өмір сүрген Найманның сыбан руынан шыққан атақты Байғара бидің оңтүстіктен қожаларды алдыруына қатысты мәліметті анықтау еді. Ол "Шайханның кемпірі бар. Оның жайын бір білсе, сол біледі" деп, бір кейуанаға ертіп барды. Аягөздегі апамыз үйінде екен. Татар тақылеттес ақсары келген жеңгемізге жағдайымызды айттық. Содан әңгімесін бастады. "Осы отанға келгеніме алпыс жылдан асып кетті. Келін болып түскен күнімнен бастап өзгеріссіз келе жатқан дәстүр бар. Ол жыл сайын наурызда Байғара бидің басына үй тігіліп, құран түсіріп, зікір салып, ертесіне Ақтайлақтан бастап басқа да би-шешендердің басын аралаймыз" деді. "Мен түскенде қайын атам жас еді, баласымен құрдасындай әзілдесетін" деді кемпір жас күндерін еске алып. "Сонда бұл қожаларды Байғара бидің әкелгенінің дәлелі ме?" деп едім, "түсініп отырсың ғой" деді. Демек, бұл жердегі қожалар үшін Байғара бидің орны ерекше, бірнеше ғасырдан бері ұрпақтарының құрметі қалыптасқан. Қолда бар деректерді салыстырғанда, Арқадағы ел қазақтың қайратының арқасында қалмақтан босаған заматтан бастап, Аягөз, Арқат, Шыңғыстау маңына Байқара бидің бастауымен Түркістан, Шаян маңынан 40 үйге жақын қожалар көшіп барады. Оларды ру-руға бөліп, реттеп отырған Байғара би. Демек, Арқаға алдыртқан қожалардың "құлпы мен кілті" биде болған.

«Мемлекет қорғауындағы ескерткіштер күтімді қажет етеді»

 

Ел егемендігін алып, шекарасын бүтіндеп, өз алдына жеке дара мемлекет болып құрылған жылдары елдің экономикалық әлеуеті һәм халықтың жағдайы тым мәз емес еді. Себебі бодандық құрсауынан шығып, еңсесін енді көтерген жас мемлекеттің даму сатысына қадам басуы үшін көзді жұмып, тәуекелге бел байлау керек болды. Халық үшін маңызы бар ірі-ірі өндіріс ошақтарын ашып, зауыттар салу, сол арқылы бүкіл елді еңбекпен қамту басты назарда еді. Қиындыққа шырмалған кезеңде елдің дамуына теміржол саласының үлесі зор болатын. Әлбетте, тәуелсіздіктің алғашқы жылдары теміржол саласында да талай қиындықтар болды, бірақ елмен бірге еңбек еткен мамандардың табанды еңбегінің нәтижесінде теміржол саласы ел экономикасының дамуына тыңнан түрен салды.

Еселі еңбек пен төгілген маңдай тердің арқасында сала қайта жанданып, тіпті теміржолдың екінші тынысы ашылғандай әсер қалдырды. Міне, сондықтан да болар, халық арасында теміржол - экономиканың күретамыры деп аталып кетті.

 

Іздеу

Сауалнама

Сіз қалаған ұялы телефон қандай?

Айфон - 50%
Нокиа - 5.6%
Самсунг - 11.1%
Хуавей - 5.6%
LG - 27.8%

Дауыс саны: 18
The voting for this poll has ended on: 10 Қар 2018 - 00:00

Жоба туралы

Сыр өңірінің тумасы, қайсар қаламгер, ақын Зейнолла Шүкіровтің рухына арналған «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты облыстық жас ақындар мүшәйрасы өтті.

 «Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қоры мен республикалық әдеби-мәдени, тарихи-танымдық «Әлімсақ» журналы Зейнолла Шүкіровтің рухына арнап биыл төртінші рет дәстүрлі «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты талантты жас ақындар мүшәйрасын ұйымдастырды. Биылғы жылдың жеңімпазы - М.Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің студенті Нәбира Ешниязова.

 

 

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:

Әлеуметтік желілер

Күнтізбе

<< < Желтоқсан 2018 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

As we continue our list of fantasy football”s top 101 PPR players of 2017 we have three players who have recently finished in the top-15 at their positions.

In fantasy football there will always be players who have an unexpected drop or rise from one year to the next. One player on today’s list was a top-six wide receiver in 2015. The next year,Vince Wilfork Jersey he wasn’t even a top-20 wide receiver.

The same can be said about a running back on today’s list who was a top-five running back in 2015. Last year, he wasn’t even a top-18 running back. Who are these players and what should we expect from them in 2017?

To be clear,J.J. Watt Jersey the top 101 PPR players are for re-draft leagues only. Here’s a look at players ranked No. 38-36:

Last season Patriots wide receiver Julian Edelman finished fourth in the NFL in receptions with 98. He also set a career-high in receiving yards with 1,106. In the end,Brian Cushing Jersey Edelman finished 2016 as the 15th PPR wide receiver. Unfortunately for Edelman, I see a regression coming his way in 2017.

The 2016 season was only the second time in Edelman’s eight-year career he played in all 16 games in a season. The other time came back in 2013. Going into 2017, the odds are against the 31-year old receiver to play in all 16 games in back-to-back years for the first time in his career. Even if he somehow manages to stay healthy for all 16 games, he’s sure to lose targets and receptions.

Last year Patriots star tight end Rob Gronkowski had a career-low 25 receptions. Gronk was never 100 percent during the 2016 season and only appeared in eight games. Going into 2017,DeAndre Hopkins Jersey he will be back to full strength. Also, the Patriots traded their 2017 first-round pick for Saints wide receiver Brandin Cooks. The former Oregon State Beaver will be the team’s new No.1 wide receiver.

Журнал туралы

«Әлімсақ» журналы – рухани серігіңіз

 Қазақтың ғасырлар қойнауынан тамыр тартқан, әлімсақтан келе жатқан хатқа түскен тарихының, ұлттық болмыс-бітіммен астасқан әдебиеті мен мәдениетінің, тілі мен дінінің, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрінің бірден-бір насихатшысы, Сыр бойының тарихында алғаш рет әдеби-мәдени, тарихи-танымдық бағытта жарық көрген «Әлімсақ» журналының оқырманына жол тартқанына алты жылға жуық уақыт болып қалды. 2009 жылдың сәуір айынан бастап алғашқы нөмірі жарыққа шыққалы бері қазақ әдебиеті мен тарихына қатысты мақалаларды ортаға салып, Сыр өңірінің мәдениеті мен өнерін насихаттап, облысымыздың бүгінгі мәдени, әлеуметтік дамуындағы өзгерістерді ақпараттандыруда журналдың қосып келе жатқан үлесі салмақты.