Бас редактор бағаны

"Әлімсақ" журналының бас редакторы, филология ғылымдарының кандидаты

Нұрлан Көбегенұлы Нұрмаханов

 Бас кеспек болса да...

Журналға тіркелу

Валют бағамы

Ежедневные курсы валют в Республике Казахстан

Серіктестер

Жәдігер

ҰЛБИКЕ АҚЫН ТУРАЛЫ НЕ БІЛЕМІЗ?

Былтыр бір кездескенде журналист Өтеген Жаппарханов: «Қазақтың әйгілі ақын қызы Ұлбикенің 190 жылдығын туған жері Тереңөзек атап өтпеді ғой», - деп, өкініш білдірді. Бұл қазақ халқы сүйіп тыңдайтын айтыстың негізін салушы Ұлбике ақынға көңіл бөлмей жүрген аудан әкім­шілігіне айтқан ағамыздың тілектестік сыны бол­са керек. Дегенмен, Тереңөзектің тумасы болған соң қатты қысылдым. Расын айтқанда, Ұлби­ке­нің ірі айтыс ақыны екенін білетінмін, бірақ өмі­рі мен шығармашылығы туралы терең білмейді екенмін. Кеш болса да Ұлбике ақынның артында қалдырған мұрасымен танысып, жиырма төрт жасында жұлдыздай ағып, мәңгілік мұра қал­дыр­ғанына қатты таңғалдым.

Ұлбике Жанкелдіқызы ХІХ ғасырдағы ірі ай­тыс ақыны. Деректерге қарағанда, 1825 жылы Қы­зылорда облысы, Тереңөзек ауданында дү­ние­ге келген. Әкесі Жанкелді дәулетті, өлең сөз­ге жүйрік ақын кісі болған. Анасы Жаңыл да ой­лы, сөзге шешен ақын болған. Ұлбикенің бо­­йын­дағы туа біткен ақындық ата-анасынан да­рыған болса керек. Ол 12-13 жасында-ақ өзінің өлең-жыр­ларымен көзге түсе бастаған. Бір қызы­ғы, Ұлбике ақын он екі жасқа келгенге дейін сөй­ле­меген. Тек, он екіге келгенде өлеңмен сөй­леген. Мәшһүр Жүсіп Көпеев: "Ұлбике өмі­рінде қа­ра сөз сөйлемеген. Не айтса да, өлеңмен айт­қан" деп, мұны қолдайды. "Ұлби­кенің таң­да­йын­да өлеңнің ұясы болған" дейді аңыздардың бі­рін­­де. Бұл да бекер айтылмаған шығар. Ұлбике ақын 15 жастан бастап жұрт мойын­даған ақын­дар­мен айтыстың додасына түсе бастайды. Кү­дері­­қожа, Майлы­қожа, Мәде­лі­қожа, Таспақожа, Се­рәлі­қожа, Жанкел ақын және басқаларымен ай­­тысқан. Айтыста алдына жан салмаған көрі­неді.

Ұлбике ақын арнайы оқу орнын да оқымаған. Алайда, жастайынан өз бетімен оқу-білімді игер­ген, сауатты, ой-өрісі кең адам болған. Ақындар онымен айтысуға үлкен дайындықпен келеді екен. Оған дәлел Еркөшек қожаның баласы Күде­ріге берген мынадай кеңесі: "Балам, Ұлбикемен айтысамын десең, Бұхараға барып, үш жыл оқып кел. Әйтпесе, онымен айтысуға жара­майсың". Күдеріқожа мен Ұлбике ақын үш мәр­те айтысып, "бірде тең, бірде кем" түскен. Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің қолжазба мұрасында былай деп жазылған: "Күдеріқожа әкесіне Ұлбике ақынды тоқтататын бір сөз тауып бер" депті. Сон­да әкесі: "29 ғаріпті бір-ақ ауыз өлеңге сый­ды­рып айт. Екі ғаріпті қалдырып кет. Соның қалғанын Ұлбике ақын білсе, одан әрі айтыспай-ақ қой. Оның өкпесінде өлең жазылған" депті. Айтыс кезінде Күдеріқожа әкесінің кеңесін тың­дап, "шын" мен "жиымды" сөзден аяқсыз қал­дырып өлеңмен айтыпты. Сонда Ұлбике ақын: "Қожеке, өлең айттың, кітап аштың. Жау қуды ма, асығып, неге састың? "Шын" мен "жиымды" қал­дырып қара басып, Құранды аяғыңа қалай бастың?!" деп, сол жолы да Күдеріқожаны жең­ген екен.

 

ХАЛҚЫ СҮЙГЕН ҚАЛАМГЕР ЕДІ

 

Бағзы заманнан айдынды Арал топырағы көкірегіне сәулелі ой салған маңдайы кере қарыс майталман таланттардан әсте кенде болған емес. Соның бірі де бірегейі бойына біткен, бүкіл қабілет-қарымын туған халқының рухани қажетіне сарқа жұмсаған сарас таланттың бірі Зейнолла Шүкіров болатын.

Ол 1927 жылы 16 ақпанда Қызылорда облысы, Арал ауданының бұрынғы Қаратүп колхозындағы (қазіргі Ескібөген елді мекені) балықшы жанұясында дүниеге келді. Бастауыш сыныпта оқып жүргенде жазатайым түйеден құлаған жас баланың қалған өмірі науқас торына шырмалып өткен еді.

...Дәл қазір менің есімде жоқ. Табанды тікенге тілдірген, боз көйлектің етегін бұтаға ілдірген қара сирақ кезім болса керек. Қолыма тау халықтары жазушысының бірінің кітабы түскен.

ТЕКТІ ТҰЛҒАНЫҢ ҒИБРАТТЫ ҒҰМЫРЫ

Біз естіп-біл­ген, көзі тірі­сін­де адам бала­сына жақсылық жасауды жаны қалайтын жарқын бейнені көзі көр­гендер қа­діріне жетіп ба­ғалап қойған. Ғиб­ратты ғұмы­рында елім деп өткен ердің ел игілігі үшін ең­бек еткенін қа­тарластары мен қызмет­тес­тері жиі еске алып, өнеге етіп айтып отыратыны жанға қуат береді. Ал, достары мен отбасында оның орны тіпті бөлек болыпты.

Қызылорда қаласына қарасты Талсуат ауы­лындағы шаңыраққа алғаш бас сұққанда, ал­дын ала ол туралы білген бейнені ойша елес­теттік. Алып тұлғалы, кесек келбетті, батыр мінезді, жаны жайсаң, ақжарқын ағаның дәл осы ауылда, осы шаңырақта отбасымен бірге бақытты ғұмыр кешкені күні кеше ғана. Ақадал азаматқа деген құрметіміз болар, бір шумақ өлең көмейге тығылды:

Қызметінде Құлагердей қазанат,

Ғибрат-ғұмыр ғазалындай ғажап-ақ.

Қара судан қара алтын жасаған,

Қазақ үшін еңбек еткен азамат.

СЫР БОЙЫНДАҒЫ ОТЫРЫҚШЫЛЫҚ-ЕГІНШІЛІК МӘДЕНИЕТ ОРТАЛЫҒЫ БӘБІШ МОЛЛА ҚАЛАШЫҒЫ

Сырдария бойы - сонау тас ғасырынан бері үзіл­мей ел қоныстанған құтты өлке. Сырдария­ны біздің заманымызға дейінгі антикалық грек-рим тарихшылары мен саяхатшылардың еңбек­терінде Яксарт, арабша жазбаларда Сейхун деп аталған. Тарихқа толы бұл өлкеде қазіргі кезеңде 300-ге тарта археологиялық ескерткіштер­дің ор­ны белгілі. Алайда, археологтар толық­қанды зерт­теу жұмыстарын жүргізбеген­дік­тен бұл тізім қатары көбеюі тиіс. Сонымен қатар құм басып, уа­қыт тезіне төзе алмай, жермен-жексен болып тегістеліп кеткендері қанша.

Алыстан менмұндалап көрініп тұрған Сыр бойындағы ескі қалалар орны көне және орта ғасырлық жазбаларда, карталарда кездескенімен шын мәніндегі ғылыми зерттеу жұмыстары ХVIII ғасырдың орта кезінен басталды. Солардың бірі Сырдың сағасына таяу орналасқан Жанкент т.б. қалалар жөнінде И.Гладышев, Д.В.Муравин, С.Ремезов, П.Рычков, А.И. Левшин т.б. еңбекте­рін­­де тұнғыш мәлімет береді. Ал, Аралдың шы­ғыс жағалауындағы Амудария мен Сырдария бойындағы ескерткіштерді тұрақты қазып, зерт­теуді 1946 жылы профессор С.П.Толстов бас­қар­ған Хорезм археология-этнографиялық экспе­ди­циясы бастады.

1991 жылға дейінгі жұмыстар кезінде 200-ден аса адамзат тарихының әр кезеңінен қалған ескерткіштер ашылып, олардың бір қатары зерттелініп, өмір сүрген уақыттары анық­талды.

СЫРДАРИЯ ӨЗЕНІНІҢ ТӨМЕНГІ АҒЫСЫНДАҒЫ МҰНАРАЛЫ ЕСКЕРТКІШТЕРДІҢ ТИПОЛОГИЯСЫ

Орта ғасырларда Азия мен Еуропаның бекіністі қалаларының қабырғаларына қорға­ныс­тық мұнаралар жапсарласа салынды. Олардың басты мақсаты - қала қабырғаларының беріктігін ны­ғайту және сол арқылы қорғаныста қамал­дардың қабырғаларынан оқ атуға мүмкіндіктері болды. Қала қамалының бұрышында орналасқан мұнаралары арқылы қабырғалардың екі жақ бөлігін күзетумен қатар қорғануға да мүмкіндік туындады. Сыр бойының ортағасырлық қала­ларында да осындай қорғаныс мұнараларының іздері айқын байқалады. 2015 жылы Сығанақ қалашығындағы археологиялық қазба жұмыс­тарында қалашықтың оңтүстік-шығыс қақпасы ашылып, қақпаның сол жақ бөлігінде қарауыл­хананың болғандығы анықталды. Қарауылхана жобасы солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған. Қарауылхананың солтүстік-шығыс қабырғасының сыртқы бөлігі біршама сақталған. Яғни, қарауылхана құрылысы қала қабырғасынан кейінірек тұрғызылған. Мұның өзі қала құрылысында қорғаныстық мақсатта мұна­ралар жанама негізде қала қабырғаларына кейін де кіріктіріліп, қорғаныстық қызмет атқар­ғандығын айқындады. Сонымен қатар, мұнара­лардың қалалардың қорғаныс қызметі мен қара­уыл жасақтарының күзетінде және жаулап алын­ған жерлерді бақылаушылық мақсатта пайдалан­ғанын көрсетіп отыр. Сонымен қатар, Сығанақ қа­ла­сының солтүстік-шығыс қақпасын ашу ке­зінде қазылған ордың төменгі бөлігінен 2 мұна­ралы құрылыстың іргетасы табылған, яғни қала­ға кіру үшін салынған қақпа ашылып-жабылып отыратын болған. Қақпа ашылған кезеңде төменгі бөлігіндегі екі мұнаралы діңгекке тіреледі.

Іздеу

Сауалнама

Бүгінде журналистерге қай сала мамандарынан ақпарат алу қиын?

Медицина - 57.1%
Прокуратура - 0%
Сот - 0%
Департаменттер - 14.3%
Облыстық басқармалар - 28.6%

Дауыс саны: 7
The voting for this poll has ended on: 29 Шіл 2017 - 00:00

Жоба туралы

Сыр өңірінің тумасы, қайсар қаламгер, ақын Зейнолла Шүкіровтің рухына арналған «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты облыстық жас ақындар мүшәйрасы өтті.

 «Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қоры мен республикалық әдеби-мәдени, тарихи-танымдық «Әлімсақ» журналы Зейнолла Шүкіровтің рухына арнап биыл төртінші рет дәстүрлі «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты талантты жас ақындар мүшәйрасын ұйымдастырды. Биылғы жылдың жеңімпазы - М.Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің студенті Нәбира Ешниязова.

 

 

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:

Әлеуметтік желілер

Күнтізбе

<< < Желтоқсан 2017 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

As we continue our list of fantasy football”s top 101 PPR players of 2017 we have three players who have recently finished in the top-15 at their positions.

In fantasy football there will always be players who have an unexpected drop or rise from one year to the next. One player on today’s list was a top-six wide receiver in 2015. The next year,Vince Wilfork Jersey he wasn’t even a top-20 wide receiver.

The same can be said about a running back on today’s list who was a top-five running back in 2015. Last year, he wasn’t even a top-18 running back. Who are these players and what should we expect from them in 2017?

To be clear,J.J. Watt Jersey the top 101 PPR players are for re-draft leagues only. Here’s a look at players ranked No. 38-36:

Last season Patriots wide receiver Julian Edelman finished fourth in the NFL in receptions with 98. He also set a career-high in receiving yards with 1,106. In the end,Brian Cushing Jersey Edelman finished 2016 as the 15th PPR wide receiver. Unfortunately for Edelman, I see a regression coming his way in 2017.

The 2016 season was only the second time in Edelman’s eight-year career he played in all 16 games in a season. The other time came back in 2013. Going into 2017, the odds are against the 31-year old receiver to play in all 16 games in back-to-back years for the first time in his career. Even if he somehow manages to stay healthy for all 16 games, he’s sure to lose targets and receptions.

Last year Patriots star tight end Rob Gronkowski had a career-low 25 receptions. Gronk was never 100 percent during the 2016 season and only appeared in eight games. Going into 2017,DeAndre Hopkins Jersey he will be back to full strength. Also, the Patriots traded their 2017 first-round pick for Saints wide receiver Brandin Cooks. The former Oregon State Beaver will be the team’s new No.1 wide receiver.

Журнал туралы

«Әлімсақ» журналы – рухани серігіңіз

 Қазақтың ғасырлар қойнауынан тамыр тартқан, әлімсақтан келе жатқан хатқа түскен тарихының, ұлттық болмыс-бітіммен астасқан әдебиеті мен мәдениетінің, тілі мен дінінің, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрінің бірден-бір насихатшысы, Сыр бойының тарихында алғаш рет әдеби-мәдени, тарихи-танымдық бағытта жарық көрген «Әлімсақ» журналының оқырманына жол тартқанына алты жылға жуық уақыт болып қалды. 2009 жылдың сәуір айынан бастап алғашқы нөмірі жарыққа шыққалы бері қазақ әдебиеті мен тарихына қатысты мақалаларды ортаға салып, Сыр өңірінің мәдениеті мен өнерін насихаттап, облысымыздың бүгінгі мәдени, әлеуметтік дамуындағы өзгерістерді ақпараттандыруда журналдың қосып келе жатқан үлесі салмақты.