Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

Қазақ халқы ежелден төрт түлік малды бағып, жазда жайлауға, қыста қыстауға көшіп жүрген керемет...

Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

  Ойнамайтын бала жоқ. Сухомлинскийдің сөзімен дәлелдейтін болсақ, "Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты...

АҚШ -тағы КЕН АЛИБЕК ЕЛГЕ ҚАЙТА ОРАЛДЫ

Кезінде АҚШ-қа кетіп қалған көрнекті микробиолог ғалым, полковник Кен Алибек туралы (азан шақырып...

 АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

Атады таң, батады күн, толады ай.  Ауысады күнде саба, толағай.  Бірі барда бірі болмай,...

 Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

 Сыр бойы – туризм саласынан кенде емес аймақтардың бірі. Айтатыны жоқ, Қазақстан өзінің...

  • Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

    Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

  • Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

    Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

  • АҚШ -тағы КЕН АЛИБЕК ЕЛГЕ ҚАЙТА ОРАЛДЫ

  •  АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

    АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

  •  Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

    Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

Бас редактор бағаны

"Әлімсақ" журналының бас редакторы, филология ғылымдарының кандидаты

Нұрлан Көбегенұлы Нұрмаханов

 Бас кеспек болса да...

Журналға тіркелу

Валют бағамы

Ежедневные курсы валют в Республике Казахстан

Мұрағат

Серіктестер

Latest News

ҚАЗАҒЫМ ЫРЫМ ЕТЕР...

Ұлы дала елінің өзіндік жазылмаған заңдары бар. Алайда көшпенді мәдениеттің тоқырау тұ­сында ол да түбегейлі жойылып біткен. Әйтсе де, сол саф ал­тын­дай салттың бүгінгі сарқын­ша­ғы еміс-еміс қана бой көрсетіп жүр. Қазаны от­тан, өздері аттан түспе­ген ел бала тәрбиесіне де аса ыждағаттылықпен қарап, болашақ үшін алаң­дағаны бізге мәлім. "Ұят, обал, жаман болады" деген үш сөзді санаға сіңдіруге ат­салысқан екен біз­дің дана бабаларымыз. Соның ішінде ырым-тыйымдардың да қазақ өмірінде ала­тын орны ора­сан. Кейбір қазақы адамдар ырымды тәрбие құра­лы ретінде де пайдаланады. Осыған орай ел арасында жиі айтылатын, алайда оның көпшілік сы­­рын біле бермейтін ырымдардың құпиясын аш­пақ­пыз. Үлкендер балаларға "есікке керілме, таба­ныңды тартпа, үйдің ішінде ысқырма" деп жатады. Бәрінің өз себебі бар. Сондықтан ана мен балаға қа­тыс­ты ырымдардың құпиясын көне­көздердің көз­қа­расы бойынша тарқатып көргенді жөн санадық.

Ең әуелі қазақ баланы санамайтыны және санын не үшін айтпайтыны хақында. Бұрын "ата­дан жалғыз ұл болса да, әкеден он перзент қалса да, бала санын атап айтып, санауға болмайды" деп санаған. "Көз тисе немесе жау жағадан ал­ған­да айырылып қала­мыз" деп қорқасоқтап, осын­дай ырымды өмірде жиі қол­даныпты.

Келесі ырымдар тағамға байланысты. Қалжа же­меген әйелдiң баласы ынжық, болбыр, икем­сiз болып өседi. Оған қоса "Толғағы қатты бола­ды" деп екiқабат келiншекке толарсақ жегiзбейдi. Ауыл қа­риялары балаға асық етiн мүжiтпейдi. Се­бе­бі "Алты жы­л аш болсаң да, асық етiн мүжiме" деген бар. Ол аз ­десеңіз, "Аты сүрiншек болады" деп балаға төстiң сүрiн­шегiн жегiзбейдi. Мұның бәрі әрине, бүгінгі көзқараспен санаға сыймай­тын сөздер болар. Де­ген­мен бұл қазақ елінің тари­хы. Қазақылықты ұстан­ған отбасылар бұл ырым­дарды әлі күнге дейін "кәде­ге асырып" жүр.

Сәбилерге қатысты ырымдар да өзінше қы­зық. Есіңізде болар, бұрын аналарымыз бесікке бала бөлеп жатқанда "отырыңдар, баланың ұйқы­сын алып ке­те­сіңдер" деуші еді ғой. Сонымен қатар баланы бесiк­ке саларда ешкiм сөйле­мейдi. Егер бiреу сөйлеп қойса, "бала жы­лауық, өскенде өсекшi болады" деп ба­жай­лаған. Бө­бек­терге байланысты мына қызық ырымды ес­тіп тағы таң қалдым. Сәби шалқасынан жатып баш­пайын тiстесе, оны "үйiрiн шақырып жатыр" деп ырымдайды. Яки, оның соңынан тағы бiр ба­ла келедi деген ұғым бар. Ол ол ма? Қазекең сәби­­дiң қырқынан шыққанда қарын шашын ал­маса, "қар­ғысы қатты болады" деп есептепті. Тіп­ті, қарғыс өтпеу үшiн оны үш кемпiрдiң екі аяғы­ның астынан өткi­зiп алған әңгімелерді көркем әдебиеттерден оқи­тынбыз. Енді мына ақпарға қа­раңыз. "Сәби шалқа­сынан жатып ұйықтаса, елге белгiлi азамат болып өседi, бүк түсiп ұйық­таса, уайымшыл, жiгерсiз болып шығады, етпе­тi­нен жатып ұйықтаса, ойшыл болады" деген сын­ды ырымдар да бар. Оның қаншалықты шын­дыққа жанасатыны белгісіз. Бірақ, бұғанасы бекімеген бөбек жайындағы таңқаларлық ырым­дар толып жатыр. Соның бірі үйге кiрiп келе жат­қан бала есiк алдына құлап қалса, "үйге береке, ырыс, байлық ке­ледi" деп топшылап, ол баланы төр­ге апарып, үш рет аунатса, құт сол шаңыраққа тұ­рақ­тайтын көрі­неді. Қазақтың қара дома­лақ­тары бұғана ұстамай-ақ кеткен шығар. Себебі бұ­ға­на ұстаған баланың бойы өспей қалады екен. Осы ырымға ұқсас "мал­дың бас сүйегін ұстаған ба­ланың ата-анасы марқұм бо­лады" деген де ырым ел ішінде етек жайған.

Бабаларымыз баланың бас амандығына баса на­­зар аударса керек. "Есiктiң тұтқасын жуған су­мен көз тиген баланың бетiн, екi алақанын, екi та­ба­нын жу­са, тәуiр болып шығады" деп есеп­теген. Содан соң қыз баланың да тәртібіне аса назар аударған. Қыз­дың басына ақ, қара орамал тарт­пайды. Ақ - жау­лықтың, қара - қайғының бел­гiсi. Қыз бала есейіп, ана болған шақта да түр­лі ырымдар алдынан шығып отыр­ған. Соның бірі "жүк­тi әйел шашын кессе, iштегi бала кемтар болып туады, бақыты кесiледi" деп, тыйымдарды қа­таң түрде қадағалауда ұстаған. Сонымен қатар "әйел итке тас лақтырса, үйдiң ырысы кетедi, әйелдiң бағы шау тартады" деген де түсінік көп айтылады. Келiндер бұл міндеттерге қоса атасы мен енесiнiң төсегiне отырмайды.

Келіні сәби сүйгеннен соң 40 күнге дейiн қо­лын суық суға малса, "баласы тас бауыр болады" деп, енелер келінін бір сәт болсын көзден тасада қал­дырмаған. Сәбидiң тiлi мезгiлiнде шықпаса, на­ға­шысының үйiнен апарып, бiр қойды сой­дырып, соның көтеншегiмен буындыру сынды жоралғылар балғындар үшін үлкен сынақ секілді.

Сенімі күшті болған қазақ елі жатталып қал­ған, дәстүрлі салттардың өзін ырымға айнал­дырып жіберген оқиғалар да бар. Бұның бәрі бұ­рын­ның бүкпесіз көріністері. Ақыл тісіне құрт түс­пейтін қазақ сынды текті елдің мықтылығы осы тектес тәрбиенің астарында жатса керек.

 

Айдар САЙЛАУОВ

Пікір қалдыру


Қорғаныс саны
Жаңарту

Іздеу

Сауалнама

Сіз қалаған ұялы телефон қандай?

Айфон - 50%
Нокиа - 5.6%
Самсунг - 11.1%
Хуавей - 5.6%
LG - 27.8%

Дауыс саны: 18
The voting for this poll has ended on: 10 Қар 2018 - 00:00

Жоба туралы

Сыр өңірінің тумасы, қайсар қаламгер, ақын Зейнолла Шүкіровтің рухына арналған «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты облыстық жас ақындар мүшәйрасы өтті.

 «Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қоры мен республикалық әдеби-мәдени, тарихи-танымдық «Әлімсақ» журналы Зейнолла Шүкіровтің рухына арнап биыл төртінші рет дәстүрлі «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты талантты жас ақындар мүшәйрасын ұйымдастырды. Биылғы жылдың жеңімпазы - М.Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің студенті Нәбира Ешниязова.

 

 

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:

Әлеуметтік желілер

Күнтізбе

<< < Маусым 2018 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 29 30  

Біз туралы

Редакция құрамы

 

Бас редактор – Нұрлан Нұрмахан

Жауапты хатшы – Абай Тағыберген

Журналистер

Толыбай Абылаев

Айдар Сайлауов

Жүлдызай Қалиева

 

Байланыс телефоны: 8(7242) 20-16-19

 

Е-майл: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Кім онлайн?

Қазір 24 қонақ және Бірде бір тіркелген қолданушы жоқ сайтта отыр

As we continue our list of fantasy football”s top 101 PPR players of 2017 we have three players who have recently finished in the top-15 at their positions.

In fantasy football there will always be players who have an unexpected drop or rise from one year to the next. One player on today’s list was a top-six wide receiver in 2015. The next year,Vince Wilfork Jersey he wasn’t even a top-20 wide receiver.

The same can be said about a running back on today’s list who was a top-five running back in 2015. Last year, he wasn’t even a top-18 running back. Who are these players and what should we expect from them in 2017?

To be clear,J.J. Watt Jersey the top 101 PPR players are for re-draft leagues only. Here’s a look at players ranked No. 38-36:

Last season Patriots wide receiver Julian Edelman finished fourth in the NFL in receptions with 98. He also set a career-high in receiving yards with 1,106. In the end,Brian Cushing Jersey Edelman finished 2016 as the 15th PPR wide receiver. Unfortunately for Edelman, I see a regression coming his way in 2017.

The 2016 season was only the second time in Edelman’s eight-year career he played in all 16 games in a season. The other time came back in 2013. Going into 2017, the odds are against the 31-year old receiver to play in all 16 games in back-to-back years for the first time in his career. Even if he somehow manages to stay healthy for all 16 games, he’s sure to lose targets and receptions.

Last year Patriots star tight end Rob Gronkowski had a career-low 25 receptions. Gronk was never 100 percent during the 2016 season and only appeared in eight games. Going into 2017,DeAndre Hopkins Jersey he will be back to full strength. Also, the Patriots traded their 2017 first-round pick for Saints wide receiver Brandin Cooks. The former Oregon State Beaver will be the team’s new No.1 wide receiver.

Журнал туралы

«Әлімсақ» журналы – рухани серігіңіз

 Қазақтың ғасырлар қойнауынан тамыр тартқан, әлімсақтан келе жатқан хатқа түскен тарихының, ұлттық болмыс-бітіммен астасқан әдебиеті мен мәдениетінің, тілі мен дінінің, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрінің бірден-бір насихатшысы, Сыр бойының тарихында алғаш рет әдеби-мәдени, тарихи-танымдық бағытта жарық көрген «Әлімсақ» журналының оқырманына жол тартқанына алты жылға жуық уақыт болып қалды. 2009 жылдың сәуір айынан бастап алғашқы нөмірі жарыққа шыққалы бері қазақ әдебиеті мен тарихына қатысты мақалаларды ортаға салып, Сыр өңірінің мәдениеті мен өнерін насихаттап, облысымыздың бүгінгі мәдени, әлеуметтік дамуындағы өзгерістерді ақпараттандыруда журналдың қосып келе жатқан үлесі салмақты.