Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

Қазақ халқы ежелден төрт түлік малды бағып, жазда жайлауға, қыста қыстауға көшіп жүрген керемет...

Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

  Ойнамайтын бала жоқ. Сухомлинскийдің сөзімен дәлелдейтін болсақ, "Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты...

АҚШ -тағы КЕН АЛИБЕК ЕЛГЕ ҚАЙТА ОРАЛДЫ

Кезінде АҚШ-қа кетіп қалған көрнекті микробиолог ғалым, полковник Кен Алибек туралы (азан шақырып...

 АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

Атады таң, батады күн, толады ай.  Ауысады күнде саба, толағай.  Бірі барда бірі болмай,...

 Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

 Сыр бойы – туризм саласынан кенде емес аймақтардың бірі. Айтатыны жоқ, Қазақстан өзінің...

  • Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

    Арда туған азаматқа дем беріп,арғымақ келді жаңа жылды өңгеріп

  • Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

    Ұлттық тәрбиенің мәні – ұлттық ойындар

  • АҚШ -тағы КЕН АЛИБЕК ЕЛГЕ ҚАЙТА ОРАЛДЫ

  •  АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

    АБАЙША СҮЙІП, АБАЙША КҮЙІП ЖҮРМІЗ БЕ?

  •  Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

    Қамбаш көлі туризм аймағына айнала ала ма?

Бас редактор бағаны

"Әлімсақ" журналының бас редакторы, филология ғылымдарының кандидаты

Нұрлан Көбегенұлы Нұрмаханов

 Бас кеспек болса да...

Журналға тіркелу

Валют бағамы

Ежедневные курсы валют в Республике Казахстан

Мұрағат

Серіктестер

Latest News

Нәубет – нәлет!

 

Адамзат жер бетінде жаратылғалы оған сырттан төнер қауіп-қатер аз болмаған көрінеді. Біріншісі өрт, тасқын су, жер сілкінісі сияқты табиғи апат зардаптары болса, екіншісі бір тайпа немесе бір елдің бір елге соғыс ашуы салдарынан адам баласының көрмегені жоқ. Аспан асты, жер үсті адам өліктерінен қан сасыды. Сонан бері талай заман өткенде біздің дәуіріміздің ХХ ғасырының отызыншы жыл­дардағы сталиндік қуғын-сүргіннің сұрапыл дауылы басталды. Оған дейін де қазақ ұлтының басынан талай ашаршылық, жұт, кәмпеске жылдары, жаугершілік кезеңдері жауар бұлттай күркіреп өткені тарихи деректерден белгілі.

 

Кешегі келмеске кеткен кеңестік империя­ның құрамындағы қазақ елі де жоғарыдағы қуғын-сүргін кезеңінің батпандай салмағын басынан кешірген. Осы бағытта қалам тербеп жүрген сол тұстағы одақтас он бес республи­ка­ға қарағанда біздің еліміздің халқы зұлмат жылдардың зәбірін көбірек тартқан тәрізді. Жен­дет­тердің өз қылмысын бүркемелеу мақ­са­тында жасаған "әкесі үшін баласы жауап бер­мейді" деген әсіреқызыл саясаты көп ұза­май әшкере болғанын сол кездің куәгерлері са­раң айтса да, бекер айтпаған. Мысалы, халқы­мыздың ай маңдай перзенттері Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Темірбек Жүргенов, Тұрар Рысқұлов және басқала­ры­ның көрген қорлығы, шеккен азабы өз зар­дабын олардың отбасына, жақын-жуықтарына молынан тигізгенін білеміз. Тіпті алыс ауыл­дардың ішінде де сталиндік қуғын-сүргін маши­насы жолындағы бейкүнә, жазықсыз жандарды "жапон тыңшысы", "байдың құйыр­шығы" деп тапап өткені туралы талай мәрте жазылды.

Біз сөз етіп отырған сталиндік қуғын-сүргін басталған қанды 1937 жылдан 6-7 жыл бұрын байтақ даланы ашаршылық жайлағаны аға ұрпақ өкілдері жақсы білсе керек. Қазір олардың қатары да мүлдем сиреп қалды. Осыдан 5-6 жыл бұрынғы кезекті санында "Қазақ әдебиеті" газеті ашаршылық туралы ашық жазған. Онда 1918 жылдан 1920 жылғы қаңтар айына дейін 2 млн. көшпелілердің аштықтан қырылғандығы туралы мәліметтерді алға тартқан. Кезінде орыс әдебиетінің классигі, әлемге әйгілі жазушы Лев Толстой­дың "Бір халықты жойып жіберу үшін оны ата кәсібінен айыр" деген сөзіне қатты мән берген көрінеді. Себебі, қазақ халқының ата кәсібі мал болатын. Кеңес үкіметі 1928 жылғы кәм­пес­ке тұсында қазақты аса кәсібінен айырып,  аш-жалаңаш қалдырған. Малын тартып алып, өздері құлақ естіп, көз көрмеген алыс жерге айдалған ауқатты адамдардан нәпақасын айырған кедей-кепшік көптеп қырылды. Бұған тарихшы ғалымдарымыз қазақ халқының басынан өткен әйгілі "Ақтабан шұбырынды" оқиғасынан бір кем болған жоқ деп әділ ба­ғасын бергелі қашан.

Осылайша ХХ ғасырда пайда болған реформалар мен революциялық өзгерістер қазақ ұлтына, оның ішінде өзіміз өмір сүріп отырған Сыр бойы халқына да айтарлықтай зиянын тигізді, қазақтың басына түскен нәубетті, қуғын-сүргінді, ашаршылықты әлемдік деңгейде қарастырар болсақ, бізден басқа ешбір халықтың басында тап осындай сұмдық болмағанын көресің. Осындай сұмдық оқиғаның салдарынан халқымыз саны мен сапасы жағынан қатты төмендеп келген еді. Бірақ осындай тарихи қанды қасап кезеңді арнайы зерттеуге бізде не қолбайлау болып келе жатқаны белгісіз. Ал, Украина, Балтық бойындағы елдерде қуғын-сүргін кезеңдері арнайы зерттеліп, ғылыми айналымға әлдеқашан түсірген көрінеді. Тіпті бұған арналған ғылыми орталықтары құрылып, нәтижелі жұмыс атқарып жатқанын білуге болады. Қызылорда облысында осы зұлмат кезеңді толыққанды зерттеп, зерттеу нысанына алған бірде бір ғалымның жоқтығы, осы кезге дейін Қызылорданың арғы-бергі тарихы туралы жазылған ғалымдардың кітаптарында қайталанған деректердің кездесетіні таң қалдырады. Жергілікті тарихшылар осы күні "басқа басқа, тәуелсіздік жылдарында облыс тарихына қатысты "күрделі" көзбояушылық еңбектердің пайда болғандығы жасырын еместігін, айналымда жүрген сол бұрынғы деректер екенін" айтып отыр.

Біз осы мақаланы жазу барысында қуғын-сүргін, ашаршылық жылдары Сыр бойындағы ахуалды ойша шолдық. Біздің білуімізше, бұл кезең ежелгі Сыр өзенін бойлай өмір кешіп жатқан халықтың біраз бөлігін бас ауған жаққа еріксіз көшіріп жіберді. Қорқыныш пен аштықтан Өзбекстан, Тәжікстан елдеріне бас сауғалай үдерген жерлестеріміз біраз жыл сол жақта тұрақтап, кейін заман ағысы өз қалпына түскен соң қайта көшіп келген еді. Ал, кәмпеске хабарын алдын ала естіп, бар малын ағайын-туыстарына бөліп берген байлардың да маңдайынан ешкім сипай қоймаған болатын. Сондай адамдар көше-көше тіпті ел асып, жер асып, еріксіз Ауғанстанға да жеткен еді. Міне, осындай ақсақалдың тұяғы қайбір жылы еліміз тәуелсіздігін жариялағанда Тараз қаласының төңірегіне көшіп келіпті. Кездейсоқ жол үстінде кездесіп қалдық, жөн сұрастық. Аралдағы ағайын-туыстарын аралап, қонақ болып қайтып келе жатқан бағыты екен. Жетпістен асып, сексенді алқымдап қалған ақсақал өзінің жат елде жастай басынан кешкен оқиғаларды тізбектеп баяндай жөнелді. Ақсақалдың сөзіне қарағанда, Ауған жеріне табаны тигенде бір жарым жаста екен. Есін білер-білмес шағы. Әкесі қырықтың, анасы отыздың шамасында. Өзінен үлкен екі бауырын Тәжікстан шекарасында болған атыс тұсында жоғалтып алған, ата-анасының еңірегенде етектері жасқа толған. Бұл жайлы кейінірек есейгенде бір-ақ біліпті.

Сонан Ауған жеріндегі сұрқай өмір басталады. Бұл он бес жасқа толғанда ата-анасы бірінен соң бірі мәңгілік сапарға аттанып, бай өзбектің малын бағады, ауласын сыпырады.

Кейін үйленіп, үш ер бала, екі қыз сүйеді. Тағдырға не шара, өткен ғасырдың сексенінші жылдардағы Ауған жеріндегі соғыста екі баласы талибандардың қолынан қаза тауып, екі қызы Кабулдың маңайындағы кедей қырғыздың балаларына ұзатылады.

- Алла бергеніңе шүкір,- дейді ақсақал көз жасын қол орамалымен сүртіп. - Қазір кем­пірім мен жалғыз ұлым, келінім, немере­ле­ріміз бәріміз атамекенде бақытты ғұмыр ке­шіп жатқан жайымыз бар,- деген еді қарт кісі.

Расында да жат елде көрмегенін көріп, азапты әбден кешкен осындай қанша қан­дасымыз еліміз азаттық алған соң көш басын туған жерге бұрса, қаншамасына сырт елдің топырағы бұйырып, арманда кеткенін бір Алла біледі.

Тіпті бір уыс бидай үшін, бір-екі түйір балық үшін он-он бес жыл азап лагерьлерінде өмірлерін өксітіп өткізген қарапайым диқан мен балықшының тағдырларын әкімшіл-әміршіл жүйенің алып машинасы таптап өткенін тарих ұмытпайды. Бұл кейінгі ұрпаққа сабақ болуға тиіс.

Осының бәрі осыдан сексен жылдан астам уақыт бұрынғы ашаршылық, кәмпеске, қуғын-сүргін кезіндегі ел басына түскен екіталай уақыттың зардабы болатын. Лайым, енді сон­дай сұрқай заман халқымыздың қабырғасын қайыстырып, қара орманымыздың бүтін керегесіне кесірін тигізбесе екен.

Т.БӨГЕНОВ

 

Пікір қалдыру


Қорғаныс саны
Жаңарту

Іздеу

Сауалнама

Бүгінде журналистерге қай сала мамандарынан ақпарат алу қиын?

Медицина - 57.1%
Прокуратура - 0%
Сот - 0%
Департаменттер - 14.3%
Облыстық басқармалар - 28.6%

Дауыс саны: 7
The voting for this poll has ended on: 29 Шіл 2017 - 00:00

Жоба туралы

Сыр өңірінің тумасы, қайсар қаламгер, ақын Зейнолла Шүкіровтің рухына арналған «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты облыстық жас ақындар мүшәйрасы өтті.

 «Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қоры мен республикалық әдеби-мәдени, тарихи-танымдық «Әлімсақ» журналы Зейнолла Шүкіровтің рухына арнап биыл төртінші рет дәстүрлі «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты талантты жас ақындар мүшәйрасын ұйымдастырды. Биылғы жылдың жеңімпазы - М.Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің студенті Нәбира Ешниязова.

 

 

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:

Әлеуметтік желілер

Күнтізбе

<< < Мамыр 2017 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30        

Кім онлайн?

Қазір 106 қонақ және Бірде бір тіркелген қолданушы жоқ сайтта отыр

As we continue our list of fantasy football”s top 101 PPR players of 2017 we have three players who have recently finished in the top-15 at their positions.

In fantasy football there will always be players who have an unexpected drop or rise from one year to the next. One player on today’s list was a top-six wide receiver in 2015. The next year,Vince Wilfork Jersey he wasn’t even a top-20 wide receiver.

The same can be said about a running back on today’s list who was a top-five running back in 2015. Last year, he wasn’t even a top-18 running back. Who are these players and what should we expect from them in 2017?

To be clear,J.J. Watt Jersey the top 101 PPR players are for re-draft leagues only. Here’s a look at players ranked No. 38-36:

Last season Patriots wide receiver Julian Edelman finished fourth in the NFL in receptions with 98. He also set a career-high in receiving yards with 1,106. In the end,Brian Cushing Jersey Edelman finished 2016 as the 15th PPR wide receiver. Unfortunately for Edelman, I see a regression coming his way in 2017.

The 2016 season was only the second time in Edelman’s eight-year career he played in all 16 games in a season. The other time came back in 2013. Going into 2017, the odds are against the 31-year old receiver to play in all 16 games in back-to-back years for the first time in his career. Even if he somehow manages to stay healthy for all 16 games, he’s sure to lose targets and receptions.

Last year Patriots star tight end Rob Gronkowski had a career-low 25 receptions. Gronk was never 100 percent during the 2016 season and only appeared in eight games. Going into 2017,DeAndre Hopkins Jersey he will be back to full strength. Also, the Patriots traded their 2017 first-round pick for Saints wide receiver Brandin Cooks. The former Oregon State Beaver will be the team’s new No.1 wide receiver.

Журнал туралы

«Әлімсақ» журналы – рухани серігіңіз

 Қазақтың ғасырлар қойнауынан тамыр тартқан, әлімсақтан келе жатқан хатқа түскен тарихының, ұлттық болмыс-бітіммен астасқан әдебиеті мен мәдениетінің, тілі мен дінінің, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрінің бірден-бір насихатшысы, Сыр бойының тарихында алғаш рет әдеби-мәдени, тарихи-танымдық бағытта жарық көрген «Әлімсақ» журналының оқырманына жол тартқанына алты жылға жуық уақыт болып қалды. 2009 жылдың сәуір айынан бастап алғашқы нөмірі жарыққа шыққалы бері қазақ әдебиеті мен тарихына қатысты мақалаларды ортаға салып, Сыр өңірінің мәдениеті мен өнерін насихаттап, облысымыздың бүгінгі мәдени, әлеуметтік дамуындағы өзгерістерді ақпараттандыруда журналдың қосып келе жатқан үлесі салмақты.