Бас редактор бағаны

"Әлімсақ" журналының бас редакторы, филология ғылымдарының кандидаты

Нұрлан Көбегенұлы Нұрмаханов

 Бас кеспек болса да...

Журналға тіркелу

Валют бағамы

Ежедневные курсы валют в Республике Казахстан

Серіктестер

«Қоғамның жоғын жоқтап, мұңын мұңдаған журналистер қорғансыз»

 

Ғалия Әженова,

«Әділ сөз» сөз бостандығын қорғау қорының сарапшысы:

Әдетте қазақ «Тілмен байланған қолмен шешілмейді» дейді. Яғни тіл байлығына тең келер ештеңе жоқ. Бірақ тілді пайдаланудың да реттілігі бар. Мұны баспасөз туралы заңның өзі айшықтап тұр. Бүгінгі ақпарат көздерінде сөзді орынды-орынсыз қолдану, біреудің ар намысына тию – әдепсіздіктің белгісі. «Жалғыз ауыз сөздің жыланның құсығы секілді кісіні өлтірер уы болады» осыны ойлап, сана сарайында сергітіп, қалың көпшілікке сөзді дәйекті жеткізудің мәнісі жоғары.

«Әділ сөз» қоғамдық қорының жұмысы қай бағытты қамтиды?

— Тәуелсіздік алған жылдары жаңа зандар пайда болды. Сол кезде аяқ асты журналист деген қауымға қоғамның бірқатар мүшелері бас салып, үлкен мөлшерде моральдік залал өндіруді сұрап, сотқа қайта-қайта жүгінді. Сондағы көздеп отырғаны әділеттілік емес, қалтасын ақшаға толтыру. Жалпы қоғамның жоғын жоқтап, мұңын мұңдаған журналистер қорғансыз екеніне көз жеткіздік. Осылайша Елбасының ықпалымен журналистерге заң тұрғысында кеңес беруге, құқығын қорғауға «Әділ сөз» қоғамдық қоры жұмысын бастады. Әрине, басында көптеген сот процестерімен қатар шиеленістерді де өткердік. Енді біразын мәмілеге келтіруге мүмкіндігіміз болды, кейбіреуіне болмай жатты. Олардың шешіміне біз кінәлі деп танылмадық. Өйткені сот шешімі немесе заң солай болды.

— Елімізде әділ сөз, сөз бостандығы жандану үшін қор қызметкері ретінде қандай қайшылыққа ара түсе алдыңыз?

— Біз журналистердің қызметін зерттейміз, мәселен, дауға қалай тап болғанын анықтаймыз. Оларға арандатушылық жасалып отырған жоқ па? Журналисті бекерге кінәлі деп айып тағып жатқан жоқ па? Егер журналист кінәлі болса, оның мәтіні қандай болды? Ол расында біреуге тиісіп жазды ма? Әлде әділеттілік іздеп жазды ма? Осыған байланысты сараптама жұмыстарын жүргіземіз. Бұдан ертеректе Кеңестік сайлау кодекс заңдары қатаң болмайтын. Ол кезде журналистерге журналист одағының мүшесі ретінде араша түсуге мүмкіндігім болды. Қазір бұл жүйеге шектеу қойылды. Тіпті азаматтық іс болса да, тек заңгерлік білімі бар адам ғана сот жүйесіне қатысатыны мәлім. Сондықтан екінші білім алуға тура келді. Енді Азаматтық іс жүргізу кодексі бойынша сенімді өкіл болуға толықтай құқығым бар.

 

— Сыр журналистері сіздің көмегіңізге жүгініп көрді ме?

— Сыр өңіріндегі білікті журналист Баян Құлтановаға көмек көрсеттік. Сюжетке байланысты журналистке шағым келтірсе керек. Содан «Қоғам тв» арнасында көрсетілген сюжетті арнайы алдыртып, лингвистикалық сараптама жұмыстарын жүргіздік. Сараптама жұмысы барысында кінәсіз екенін анықтап, бағыт-бағдар бердік. Бірақ біз жол ұзақтығына байланысты сот процесіне қатыса алмадық. Сот жұмысында берілген шағым қанағаттандырылмай, яғни «Қоғам ТВ» арнасы кінәсіз деп танылып, жеңіске жетті. Негізінде Сыр өңірінде жиі даулы оқиғалар болады деп айта алмаймыз. Өйткені бұл жер – ұлттың ұйыған ордасы. Әдептілік шеңбері кең. Үлкен мен кішінің арасында сыйластық қалыптасқан, ар-ұятты биік қоятын аймақ. Сол себепті болмашы нәрсеге сотқа жүгіну жоқтың қасы.

— Сыр бойындағы журналистиканың дамуын қалай бағалайсыз?

— Жалпы қазіргі жастардың әдебиетке әуестігі, журналист болсам деген арманы жоғары. Біріншіден, мені осы үміт қуантады. Екіншіден, оңтүстік аймақтардан журналистер шоғыры көп шығады. Бұл – қазақы табиғаттың, мәдениет пен әдебиеттің маздауынан туындаған ерекшелік. Мұнда тілдің шұрайлы таңбасы бар. Әсіресе, Сыр бойында қаламгерлік қазығы бекем байланған. Мұнда сонау Қорқыттан, Сыр сүлейлерінен, әдебиет алыптарынан жалғасқан дәстүрлі жол жатыр. Ұрпақ сабақтастығы осы дәстүрден дәріс алып, үлгілі үрдісті үзбей келеді. Демек, ықылым заманнан бүгінгі ғасырға дейінгі аралықтан белгілі дәстүр қалыптасқан. Сондықтан мұндағы ақпарат көздерінде сөз қолданыстар, тағылымды теңеулер, тапқыр тақырыптар мол. Осы жағынан келгенде Сыр бойы журналистикасы өзге аймақтардан үстем тұр.

Аймақ журналистерінің кәсіби деңгейін көтеруге қандай кеңес берер едіңіз?

— Ең алдымен журналистер заңды жақсы білген жөн. Заңды білген жағдайда өзінің құқығын толықтай біле отырып, журналист құнды ақпаратқа қол жеткізуі мүмкін. Қандайда бір мәтін жазу тұрғысында өсек-аяңды қолданбауы тиіс. Естігеннен көрі, аяғымен барып анықтап жазған дүние бір бөлек.


Нұрлан Нұрмахан,

«Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қорының директоры:

 

«Сөз құны» ділгір мәселелердің шешімін тарқатады

- Журналистердің қадір-беделі туралы не айтасыз? Біз ұсақталып бара жатқан сияқтымыз ба, қалай?

- Әрбір азамат қандай жағдайда әрекет жасасын, әуелі өзінің ары алдында, содан соң өзі өмір сүріп отырған қоғам алдында жауап беруі тиіс. Ал, елдікті ту етіп, қоғам жаршысына айналып жүрген журналистке артылар салмақ, жауапкершілік жүгі тіпті ауыр. Сондықтан журналист беделі туралы сөз еткенде, «бүгінгі қоғамда өзіміз өз қадірімізді қашырып алып жүрген жоқпыз ба?» деген сауал әрбіріміздің көкейімізде тұруы тиіс. Әрине, «ұсақталып бара жатырмыз» деген сөзден аулақпын. Дегенмен бүгінгі күні әлеуметтік желі қолданысқа енгелі журналистік сауаты болмаса да, желіні тиімді пайдаланушы жекелеген адамдардың (блогерлер, фейсбукерлер т.т.) ықпалы артып келеді. Тіпті, әкім-қаралардың өздері олармен санасатын халге жетті, олардың басын қосып жасаған жұмыстарын көрсетеді, жылы сөйлеседі, ақылдасады, жиі кездесуге тырысады. Оның себебін, саясатын, мәселенің арғы жағына үңіліп жатқан журналист жоқ. Керісінше, билік иелері заңды тіркелген ақпарат құралдары арқылы жұмыстарын жүргізіп отырған қаладағы мемлекеттік емес БАҚ-тарды білгенмен, олардың мекен-жайларын, жекелеген журналистердің хал-жайын білмейді. Осыдан кейін бүгінгі қоғамда «төртінші билік» атанып жүрген журналистер өздерінің қадір-қасиеттерін төмендетпеу жолында жұмыс жасау керектігі көрінеді. Тоқсан жылдық тарихы бар Сыр өңірі журналистикасының кешегісінің бүгінгімен сабақтастығы жоғы байқалады. Бір-бірінен бытыраңқылығы, байланыстың жоқтығы өзара мәселелердің шешілуіне кедергісін тигізеді.

Осындай олқылықтарды жою жолында, журналистердің қоғамдағы беделін көтеру мақсатында аға буын мен кейінгі толқын жастардың басын қосып кездесу ұйымдастырған себебім сол. Басқосуда «Сөз құны» деп аталатын журналистердің кеңесу клубын құру жөнінде ұсыныс айттым, ол қолдау тапты. Бір сөзбен айтқанда, серпіліс жасалды, сең қозғалды. Енді журналист мәртебесін биіктетуде жаңадан құрылған клуб жұмыс жасайтын болады.

- «Сөз құны» клубының жоспарлары айқын ба? Не күтсек болады?

- Рас, журналистердің кеңесу клубы өңірде алғаш құрылып отыр. Сөз қадірін аудиторияға түсіндіру үшін «Сөз құны» деп бекер атаған жоқпыз. Оның үстіне, әріптестердің басын қосып, тек бос әңгіме айтып кететін орын емес, аймақтағы ділгір мәселелерді шешуде ұйытқы болуда журналист ретінде роль атқаруды алға мақсат етіп қойдық.

Біз азаматтық қоғам туралы көп айтамыз, бірақ мәнісіне түсініп жүргеніміз шамалы. Сондықтан азаматтық қоғамды шынайы қалыптастыруда журналистердің ролін айқындау, қоғамдық белсенділігін арттыру, ортақ тақырыптарды талқылау, журналистердің білім деңгейін көтеру, құқықтық сауатын арттыру – басты мақсатымыз. Осы күнге дейін клубтың екі отырысын өткізіп, алдағы атқаратын жоспарларымызды айқындап алдық. Енді сол бағытта жұмыс жасайтын боламыз. Жұмысымызға ешкім кедергісін келтірмесе, клубтың болашағынан көп нәтиже күтуге болады. Бұл жолда әріптестеріміздің кәсіби адалдығына, табандылығына, еңбекқорлығына байланысты. Бірігіп жасалған жұмыс қоғамның дамуына да пайдасын тигізеді деп есептеймін.

Сұқбаттасқандар

Назерке Қазыбайқызы,

Ерасыл Шәрібек

Пікір қалдыру


Қорғаныс саны
Жаңарту

Іздеу

Сауалнама

Бүгінде журналистерге қай сала мамандарынан ақпарат алу қиын?

Медицина - 57.1%
Прокуратура - 0%
Сот - 0%
Департаменттер - 14.3%
Облыстық басқармалар - 28.6%

Дауыс саны: 7
The voting for this poll has ended on: 29 Шіл 2017 - 00:00

Жоба туралы

Сыр өңірінің тумасы, қайсар қаламгер, ақын Зейнолла Шүкіровтің рухына арналған «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты облыстық жас ақындар мүшәйрасы өтті.

 «Руханиятты жаңғырту» қоғамдық қоры мен республикалық әдеби-мәдени, тарихи-танымдық «Әлімсақ» журналы Зейнолла Шүкіровтің рухына арнап биыл төртінші рет дәстүрлі «Бір жұлдыз болып жанам мен» атты талантты жас ақындар мүшәйрасын ұйымдастырды. Биылғы жылдың жеңімпазы - М.Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің студенті Нәбира Ешниязова.

 

 

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:

Әлеуметтік желілер

Күнтізбе

<< < Қаңтар 2017 > >>
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жс
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 25 26 27 28 29
30 31          

As we continue our list of fantasy football”s top 101 PPR players of 2017 we have three players who have recently finished in the top-15 at their positions.

In fantasy football there will always be players who have an unexpected drop or rise from one year to the next. One player on today’s list was a top-six wide receiver in 2015. The next year,Vince Wilfork Jersey he wasn’t even a top-20 wide receiver.

The same can be said about a running back on today’s list who was a top-five running back in 2015. Last year, he wasn’t even a top-18 running back. Who are these players and what should we expect from them in 2017?

To be clear,J.J. Watt Jersey the top 101 PPR players are for re-draft leagues only. Here’s a look at players ranked No. 38-36:

Last season Patriots wide receiver Julian Edelman finished fourth in the NFL in receptions with 98. He also set a career-high in receiving yards with 1,106. In the end,Brian Cushing Jersey Edelman finished 2016 as the 15th PPR wide receiver. Unfortunately for Edelman, I see a regression coming his way in 2017.

The 2016 season was only the second time in Edelman’s eight-year career he played in all 16 games in a season. The other time came back in 2013. Going into 2017, the odds are against the 31-year old receiver to play in all 16 games in back-to-back years for the first time in his career. Even if he somehow manages to stay healthy for all 16 games, he’s sure to lose targets and receptions.

Last year Patriots star tight end Rob Gronkowski had a career-low 25 receptions. Gronk was never 100 percent during the 2016 season and only appeared in eight games. Going into 2017,DeAndre Hopkins Jersey he will be back to full strength. Also, the Patriots traded their 2017 first-round pick for Saints wide receiver Brandin Cooks. The former Oregon State Beaver will be the team’s new No.1 wide receiver.

Журнал туралы

«Әлімсақ» журналы – рухани серігіңіз

 Қазақтың ғасырлар қойнауынан тамыр тартқан, әлімсақтан келе жатқан хатқа түскен тарихының, ұлттық болмыс-бітіммен астасқан әдебиеті мен мәдениетінің, тілі мен дінінің, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрінің бірден-бір насихатшысы, Сыр бойының тарихында алғаш рет әдеби-мәдени, тарихи-танымдық бағытта жарық көрген «Әлімсақ» журналының оқырманына жол тартқанына алты жылға жуық уақыт болып қалды. 2009 жылдың сәуір айынан бастап алғашқы нөмірі жарыққа шыққалы бері қазақ әдебиеті мен тарихына қатысты мақалаларды ортаға салып, Сыр өңірінің мәдениеті мен өнерін насихаттап, облысымыздың бүгінгі мәдени, әлеуметтік дамуындағы өзгерістерді ақпараттандыруда журналдың қосып келе жатқан үлесі салмақты.